Autoklawy Spomasz – charakterystyka techniczna, budowa i przegląd rynku

Autoklawy przemysłowe firmy Spomasz Pleszew (FMS Spomasz Pleszew) należą do najpopularniejszych urządzeń sterylizacyjnych wykorzystywanych w polskim przemyśle spożywczym. Stosowane są przede wszystkim do pasteryzacji i sterylizacji konserw owocowych, warzywnych, mięsnych, rybnych oraz innych produktów spożywczych pakowanych w hermetyczne opakowania.

1. Zastosowanie i znaczenie autoklawów w przemyśle spożywczym

Autoklaw to urządzenie ciśnieniowe służące do obróbki termicznej produktów w podwyższonej temperaturze i pod nadciśnieniem. W przemyśle spożywczym jego głównym celem jest utrwalanie żywności poprzez inaktywację drobnoustrojów i ich form przetrwalnikowych, co zapewnia bezpieczeństwo mikrobiologiczne oraz długi okres przydatności produktu.

Autoklawy Spomasz Pleszew znajdują zastosowanie w produkcji:

• konserw owocowych i warzywnych,
• konserw mięsnych,
• konserw rybnych,
• innych przetworów wymagających sterylizacji lub pasteryzacji .

2. Budowa i konstrukcja autoklawów Spomasz

2.1. Konstrukcja ogólna

Autoklawy Spomasz produkowane są w różnych wariantach konstrukcyjnych – m.in. jako autoklawy stojące. Przykładem jest model XAA52, czyli jednokoszowy autoklaw stojący wyposażony w 1 pokrywę oraz 1 dzielony kosz na jeden załadunek .

2.2. System otwierania pokrywy

Producent oferuje różne rozwiązania w zakresie otwierania pokrywy:

• Otwieranie poziome – rozwiązanie standardowe,
• Otwieranie pionowe – nowsza opcja wykonania, aplikowana opcjonalnie na życzenie klienta jako alternatywa dla otwierania poziomego.

W nowszych wersjach pokrywa może być otwierana automatycznie, z wykorzystaniem napędu hydraulicznego .

2.3. Typy urządzeń

W ofercie Spomasz Pleszew znajdują się m.in.:

• autoklawy natryskowe (np. seria WSA),
• sterylizatory natryskowe (np. model WSA11),
• autoklawy stojące (np. XAA52) .

3. Przykładowe parametry techniczne – autoklaw natryskowy WSA 7b

Najbardziej szczegółowe dane techniczne dostępne są dla natryskowego autoklawu Spomasz Pleszew typ WSA 7b (rok produkcji 2005). Parametry tego urządzenia dobrze ilustrują typową specyfikację autoklawów natryskowych tej marki :

Wnioski techniczne z parametrów WSA 7b

• System natryskowy – urządzenie wykorzystuje wodę natryskiwaną na opakowania jako medium grzewcze/chłodzące, podgrzewaną przez wymiennik ciepła zasilany parą. Takie rozwiązanie zapewnia równomierny rozkład temperatury i precyzyjną kontrolę procesu.
• Wymiennik ciepła – para o temperaturze 165 °C podgrzewa wodę obiegową, co oddziela obieg pary od bezpośredniego kontaktu z opakowaniami.
• Praca pod nadciśnieniem – ciśnienie powietrza w zbiorniku (4 bar) służy do utrzymania nadciśnienia (przeciwciśnienia) chroniącego opakowania przed deformacją w trakcie procesu termicznego.
• Wysoka wydajność – pojemność 3410 litrów i możliwość załadunku 4 koszy czynią to urządzenie odpowiednim dla średniej i większej skali produkcji.

4. Kontekst eksploatacyjny – kwalifikacja i przeglądy autoklawów

Choć autoklaw przemysłowy jest urządzeniem o solidnej konstrukcji, jego prawidłowa eksploatacja wymaga kwalifikacji oraz regularnych przeglądów.

4.1. Kwalifikacja autoklawu (rozkład temperatury, cold spot)

Przed rozpoczęciem produkcji konieczna jest kwalifikacja urządzenia, obejmująca m.in. :

• uruchomienie i odbiór autoklawu,
• weryfikację mediów (para, woda, powietrze),
• kalibrację czujników (MTI, PT100) oraz sprzętu pomiarowego,
• ustalenie schematu załadunku,
• ustalenie parametrów nadciśnienia w trakcie procesu termicznego.

Kluczowym elementem jest wyznaczenie punktów zimnych (cold spot) – najwolniej ogrzewających się miejsc w koszu/autoklawie. Poznanie rozkładu temperatur jest warunkiem koniecznym dla kolejnych testów walidacyjnych . Badania prowadzi się dla każdego rodzaju i wielkości opakowań, dla każdego set pointu temperatury oraz dla każdego kosza, z minimum 2 powtórzeniami.

4.2. Prędkość obrotowa (autoklawy rotacyjne/bębnowe)

W autoklawach z mieszaniem (np. ciągłych mieszadłowych typu FMC) prędkość obrotowa jest parametrem krytycznym – musi być określona w planowanym procesie, rejestrowana i sprawdzana stoperem co najmniej raz na zmianę. Należy też zabezpieczyć urządzenie przed nieautoryzowanymi zmianami prędkości.

4.3. Przeglądy techniczne

Jako urządzenie ciśnieniowe autoklaw podlega obowiązkowym przeglądom technicznym. Ogólnie przyjęte standardy zalecają wykonywanie przeglądu minimum raz w roku lub po osiągnięciu określonej liczby cykli (np. tysiąca), w zależności od tego, co nastąpi pierwsze. Przegląd musi być wykonany przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami do obsługi i konserwacji urządzeń ciśnieniowych.

5. Przegląd rynku – pozycja autoklawów Spomasz

5.1. Producent

FMS Spomasz Pleszew to polski producent oferujący szeroką gamę sterylizatorów i autoklawów dla przemysłu spożywczego, stale rozwijający swoje produkty (m.in. wprowadzenie opcji pokrywy otwieranej pionowo oraz nowego modelu XAA52).

5.2. Rynek wtórny

Autoklawy Spomasz są obecne także na rynku urządzeń używanych. W serwisach branżowych (np. Zawmasz) oferowane są m.in. używane autoklawy natryskowe Spomasz Pleszew typu WSA 7b oraz WAA 22. Świadczy to o ich trwałości i utrzymującej się wartości eksploatacyjnej.

5.3. Konkurencja

Na polskim rynku autoklawy Spomasz konkurują m.in. z urządzeniami marek zagranicznych, takich jak Steriflow (np. typy 1351 EA w wykonaniu kwasoodpornym czy Codap 2000) oraz FMC (autoklawy ciągłe mieszadłowe). Autoklawy Spomasz wyróżniają się przy tym dostępnością serwisu krajowego oraz dostosowaniem do polskich warunków przemysłu konserwowego.

6. Podsumowanie

Autoklawy Spomasz Pleszew to sprawdzone urządzenia sterylizacyjne dla przemysłu spożywczego, dostępne w wersjach stojących oraz natryskowych, z możliwością konfiguracji systemu otwierania pokrywy (poziome lub pionowe, automatyczne z napędem hydraulicznym) . Przykładowy model natryskowy WSA 7b charakteryzuje się dużą pojemnością (3410 l), załadunkiem do 4 koszy i temperaturą sterylizacji do 132 °C .

Niezależnie od jakości konstrukcji, bezpieczna eksploatacja tych urządzeń wymaga prawidłowej kwalifikacji (w tym wyznaczenia punktów zimnych i rozkładu temperatur) oraz regularnych przeglądów technicznych wykonywanych przez uprawniony serwis.

Uwaga: Szczegółowe dane techniczne (np. dla modeli XAA52, WSA11 czy WAA 22) najlepiej zweryfikować bezpośrednio u producenta FMS Spomasz Pleszew, ponieważ dostępne materiały zawierają pełną specyfikację głównie dla modelu WSA 7b.