Testy dymne - wizualizacja kierunku przepływu powietrza w strefach czystych, ocena laminarności przepływu powietrza

Testy dymne - wizualizacja kierunku przepływu powietrza w strefach czystych, ocena laminarności przepływu powietrza

Wykonujemy testy dymne w pomieszczeniach czystych i urządzeniach odgradzających typu komory laminarne/ izolatory, w celu wykazania kierunku przepływu powietrza, wizualizacji martwych stref, potwierdzenia laminarności przepływu powietrza. Przepływ powietrza w strefach czystych, jego kierunek, charakter, ma kluczowe znaczenie dla skutecznego oczyszczania pomieszczenia z zanieczyszczeń generowanych w pomieszczeniu.

Test dymny może zostać przeprowadzony dla całego pomieszczenia lub też w uzgodnionych z klientem obszarach – krytycznych ze względu na prowadzone w nich operacje. Badanie dostarcza dowodu, że w pomieszczeniu powietrze jest odpowiednio wymieniane i nie powstają w nim „martwe strefy”, w których lokalnie mogłoby dochodzić do większej kumulacji zanieczyszczeń i niespełnienia kryteriów wymaganego czasu regeneracji pomieszczenia. Test potwierdza również w sposób bezpośredni czy zachowany zostaje wymagany kierunek ruchu powietrza przy drzwiach lub otworach technologicznych, gdy to od kierunku ruchu powietrza zależy ochrona danej strefy przed zanieczyszczeniem/ skażeniem.

W przypadku stref i urządzeń o jednokierunkowym ruchu powietrza (nawiewy laminarne itp.) testy dymne mają głównie na celu sprawdzenie laminarności przepływu powietrza. Uzyskanie dowodu na występowanie równoległego przepływu strug powietrza względem chronionego obszaru, łącznie z wykazaniem odpowiedniej prędkości przepływu powietrza, pozwala na wykazanie skutecznego usuwania zanieczyszczeń, występowania „bariery strug powietrza” i ostatecznie odpowiedniej ochrony krytycznego obszaru pracy urządzenia/strefy. Testy dymne są ważnym uzupełnieniem dla pomiaru średniej prędkości powietrza pod filtrem, gdyż ujawniają wpływ takich czynników lokalnych jak geometria i zjawiska termiczne. Zmierzona wyłącznie średnia prędkość powietrza pod filtrem nie daje pełnego obrazu działania strefy o jednokierunkowym przepływie powietrza.

Test dymny wykonujemy zgodnie z normą PN-EN ISO 14644-3 Pomieszczenia czyste i związane z nimi środowiska kontrolowane – Część 3 Metody badań, pkt B3.

Nazwa badania: Test dymny

Badany parametr: Kierunek przepływu powietrza, równoległy charakter (laminarność) przepływu powietrza

Obiekt badań: Powietrze w pomieszczeniach lub strefach czystych

Cel badań: Weryfikacja zgodności kierunku przepływu powietrza względem założeń projektowych, weryfikacja odpowiedniej ochrony strefy

Metoda badań: Norma PN-EN ISO 14644-3:2019, punkt B.3 

Wykorzystywane urządzenia: Generator dymu LUB tester przepływu powietrza, źródło światła 4950 lm

Substancja będąca źródłem dymu/mgły: Gliceryna czystości farmaceutycznej lub kwas siarkowy VI

Obszar i godziny wykonywania pomiarów: Polska; poniedziałek - sobota; godz. 8.00 - 22.00

Kiedy należy przeprowadzić test dymny?

Test dymny wykonuje się przede wszystkim dla nowych oraz modyfikowanych pomieszczeń i stref czystych (w stanie „w spoczynku” lub „w działaniu”). Potwierdzenie braku występowania „martwy stref” warto rozważyć gdy nastąpiła zmiana zabudowy pomieszczenia czystego, zmiana ilości lub rozmieszczenia urządzeń w pomieszczeniu czystym/ strefie, czasami również zmiana ilości personelu. Wizualizację kierunku przepływu powietrza część przedsiębiorstw branży farmaceutycznej wykonuje okresowo co 6-12 miesięcy. Weryfikację laminarności przepływu powietrza pod nawiewami zazwyczaj wykonuje się co 12 miesięcy.

Metodyka badania

Ocena zachowywania się strugi powietrza wykonywana jest zgodnie z metodą opisaną w normie PN-EN ISO 14644-3 punkt B.3 -– metoda wprowadzenia do strugi powietrza znacznika (nasyconej mgły olejowej lub dymu wytworzonego z probówek testowych zawierających dymiący kwas siarkowy VI).  

Warunki wstępne do wykonania testu dymnego; test dymny a pozostałe testy kwalifikacyjne pomieszczenia czystego

Test wykonuje się po spełnieniu przez pomieszczenie ilości nawiewanego do pomieszczenia powietrza (ilość wymian powietrza), a w przypadku nawiewów laminarnych po spełnieniu kryteriów akceptacji dla prędkości przepływu powietrza pod filtrem końcowym. Test dymny powinno przeprowadzić się przed pomiarem różnicy ciśnień między pomieszczeniami oraz przed badaniem czasu regeneracji pomieszczenia - wynik testu dymnego czasami może wskazać lokalizacje, w których warto wykonać dodatkowe pomiary czasu regeneracji pomieszczenia.

Bezpośrednio przed wykonaniem testu weryfikuje się, czy:

• uruchomiona jest instalacja HVAC i pracuje w sposób ustabilizowany (start zbierania danych nie wcześniej niż 3 minuty od uruchomienia HVAC),
• wszystkie drzwi/ okna/ przejścia są zamknięte, 
• otwarte przejścia, które mają być otwarte są otwarte (gdy dotyczy),
• uruchomione/ wyłączone są lokalne wyciągi itp. (gdy dotyczy, sposób pracy podczas testu uzgadniany jest z zamawiającym pomiar).

W trakcie wykonywaniu testu dymnego do badanego pomieszczenia nie powinny wchodzić osoby postronne – ruch osób w pomieszczeniu zmienia sposób przemieszczenia się powietrza w pomieszczeniu.

Opis wykonania testu

W przypadku oceny kierunku przemieszczania się powietrza pomiędzy pomieszczeniami, dym zostaje wytworzony w blisko drzwi, które oddzielają pomieszczenia różniące się ciśnieniami statycznymi. Struga dymu powinna kierować się w stronę pomieszczenia o niższym ciśnieniu. Dym wprowadzony zostaje również do innych części pomieszczenia w celu oceny występowania w nim „martwych stref”. Przy dobrej wymianie powietrza w pomieszczeniu, dym nie zalega w pomieszczeniu a zostaje sprawnie odprowadzany w kierunku kratek wywiewnych. 

Podczas oceny laminarności przepływu powietrza (instalacje o jednokierunkowym przepływie powietrza – loże laminarne itp.), źródło dymu/ mgły umieszczane umieszczane jest w odległości ok 10 cm od filtra. Smuga dymu musi przebiegać równolegle nad stanowiskiem pracy, bez turbulencji.

Sprawozdanie z testu

Rezultaty przeprowadzonych testów dymnych dokumentuje się w postaci sprawozdania, w którym: wskazane zostają pomieszczenia do których kierowana jest struga dymu, opisuje się ewentualne lokalizacje zidentyfikowanych „martwych stref”, potwierdza się zaobserwowany laminarny charakter przepływu powietrza.